Interrogative clauses (embedded questions) – mệnh đề nghi vấn (câu hỏi lồng)
Câu hỏi lồng trong câu lớn với wh-, if, whether: giữ trật tự câu kể, whether or not, wh- + to V, mệnh đề nghi vấn làm chủ ngữ và câu hỏi phủ định.
KHÓAHoàn thành bài trước để mởSau bài này bạn sẽ
- Sau bài này bạn đưa một câu hỏi vào trong câu lớn (I wonder…, Could you tell me…) với trật tự câu kể, không đảo trợ động từ.
- Sau bài này bạn chọn đúng if hay whether, dùng whether or not và từ để hỏi + to V (how to apply, what to say).
- Sau bài này bạn dùng mệnh đề nghi vấn làm chủ ngữ với động từ số ít và dùng câu hỏi phủ định để tìm sự đồng tình.
Mệnh đề nghi vấn là gì?
Mệnh đề nghi vấn là một câu hỏi nằm bên trong câu khác. Nó bắt đầu bằng từ để hỏi (what, where, when, why, how, who, which…) hoặc if / whether (câu hỏi có / không).
- Làm tân ngữ: I don't know where she lives.
- Làm chủ ngữ: How we spend public money matters to everyone.
- Đứng sau giới từ: It depends on whether we get funding.
- Đứng sau tính từ: I'm not sure what time the class starts.
Dạng này dùng nhiều để hỏi lịch sự (Could you tell me…?), nói điều mình chưa biết (I wonder…) và trong văn viết học thuật.
Từ câu hỏi trực tiếp sang mệnh đề nghi vấn
| Câu hỏi trực tiếp | Mệnh đề nghi vấn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Where is the station? | Do you know where the station is? | is chuyển ra sau chủ ngữ |
| What time does the shop close? | Could you tell me what time the shop closes? | bỏ does, động từ chia theo chủ ngữ |
| Did she pass the test? | I wonder if / whether she passed the test. | câu hỏi có / không → if / whether |
| Who called you? | I'd like to know who called you. | who là chủ ngữ → giữ nguyên trật tự |
| What should I say? | I don't know what to say. | rút gọn: từ để hỏi + to V |
Trật tự câu kể: không đảo, không do / does / did
Trong mệnh đề nghi vấn, ta dùng trật tự câu kể: chủ ngữ + động từ.
- Bỏ do / does / did và chia lại động từ: Where does he work? → I have no idea where he works.
- Đưa be / trợ động từ ra sau chủ ngữ: Why is she upset? → Can you tell me why she is upset?
- Khi từ để hỏi chính là chủ ngữ, trật tự không đổi: What happened? → Nobody knows what happened.
Dấu câu cuối theo câu lớn: Do you know where he works? (câu lớn là câu hỏi) nhưng I wonder where he works. (câu lớn là câu kể).
If hay whether?
Với câu hỏi có / không, sau ask, know, wonder, not sure dùng if hoặc whether đều được: I'm not sure if / whether the bank is open. Nhưng chỉ dùng whether khi:
- mệnh đề làm chủ ngữ: Whether the plan works is still unclear.
- đứng sau giới từ: It depends on whether you have a visa.
- đi ngay trước to V: She can't decide whether to accept the offer.
- có or not ngay sau: whether or not you agree (không nói if or not).
Văn viết trang trọng như IELTS Writing nên ưu tiên whether.
Từ để hỏi + to V
Khi chủ ngữ của câu hỏi lồng trùng với chủ ngữ câu lớn (hoặc là người nói chung chung), có thể rút gọn thành từ để hỏi + to V:
- I don't know what I should do. → I don't know what to do.
- Can you show me how to fill in this form?
- We haven't decided where to go for Tet.
- He was unsure whether to apply now or next year.
Dùng được với what, where, when, how, which, who, whether; không dùng why + to V: nói I don't know why I should go, không nói why to go.
Mệnh đề nghi vấn làm chủ ngữ và câu hỏi phủ định
Mệnh đề nghi vấn làm chủ ngữ được tính là số ít, động từ chính chia số ít: How children use their phones affects their sleep. Why some cities grow faster than others is a complex question.
Câu hỏi phủ định (Don't you…? Isn't it…? Wouldn't it…?) không phải mệnh đề lồng nhưng hay đi cùng khi muốn người nghe đồng tình hoặc khi ngạc nhiên:
- Don't you think the city needs more parks? (mong người nghe đồng ý)
- Isn't it amazing how quickly technology changes?
- Haven't you finished yet? (ngạc nhiên)
Trả lời theo sự thật: đồng ý thì Yes, I do; không thì No, I don't — khác với cách “không, đúng rồi” của tiếng Việt.
Ví dụ
Could you tell me where the speaking test takes place?
Bạn có thể cho tôi biết phần thi nói diễn ra ở đâu không?bỏ does, takes chia theo chủ ngữ
I wonder why so many young people leave their hometowns.
Tôi tự hỏi vì sao nhiều người trẻ rời quê hương.câu lớn là câu kể → dấu chấm
Do you know if the library is open on Sundays?
Bạn có biết thư viện có mở cửa Chủ nhật không?câu hỏi có / không → if
Nobody knows what caused the fire.
Không ai biết điều gì gây ra vụ cháy.what là chủ ngữ → giữ trật tự
The result depends on whether students attend regularly.
Kết quả phụ thuộc vào việc học sinh có đi học đều hay không.sau giới từ → chỉ dùng whether
Whether or not the policy works will become clear next year.
Chính sách có hiệu quả hay không sẽ rõ vào năm sau.mệnh đề làm chủ ngữ → whether
I didn't know what to say when the examiner asked about politics.
Tôi không biết nói gì khi giám khảo hỏi về chính trị.what + to V
Can you show me how to register for the online course?
Bạn chỉ tôi cách đăng ký khoá học trực tuyến được không?how + to V
How a city plans its transport system affects millions of people.
Cách một thành phố quy hoạch giao thông ảnh hưởng tới hàng triệu người.mệnh đề chủ ngữ → affects (số ít)
Don't you think public transport in Hanoi should be cheaper?
Bạn không thấy giao thông công cộng ở Hà Nội nên rẻ hơn sao?câu hỏi phủ định tìm sự đồng tình
Lỗi thường gặp
Can you tell me where is the library?Can you tell me where the library is?
Trong mệnh đề nghi vấn dùng trật tự câu kể: chủ ngữ + động từ, nên is đứng sau the library.
I don't know what does he want.I don't know what he wants.
Bỏ does trong câu hỏi lồng và chia động từ theo chủ ngữ: he wants.
It depends on if we have enough money.It depends on whether we have enough money.
Sau giới từ (on, about…) chỉ dùng whether, không dùng if.
If the plan will work is unclear.Whether the plan will work is unclear.
Mệnh đề nghi vấn làm chủ ngữ phải dùng whether.
How people use social media affect their sleep.How people use social media affects their sleep.
Mệnh đề làm chủ ngữ tính là số ít → affects, dù bên trong có danh từ số nhiều people.
I don't know why to choose this course.I don't know why I should choose this course.
Không dùng why + to V; viết đầy đủ mệnh đề why + chủ ngữ + động từ.
Luyện tập (10 câu có đáp án)
Làm thử ngay — bấm Kiểm tra để chấm từng câu, Xem đáp án để đọc giải thích. Phần này không tính tiến độ.
- 1Chọn đáp án
Could you tell me what time ?
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: the library opens
Câu hỏi lồng dùng trật tự câu kể, bỏ does: what time the library opens.
- 2Chọn đáp án
I'm not sure I should apply for the scholarship or not.
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: whether
Câu hỏi có / không (… or not) → whether. what cần chỗ trống thông tin, that không mang nghĩa hỏi.
- 3Chọn đáp án
We discussed to hold the class online.
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: whether
Trước to V chỉ dùng whether (whether to hold). Không nói if to hay that to.
- 4Chọn đáp án
Nobody knows the new bridge will be finished.
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: when
Hỏi thời điểm hoàn thành → when. Mệnh đề đã đủ thành phần nên what và which không có chỗ đứng.
- 5Điền từ
Do you know where Minh (live)?
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: lives
Trật tự câu kể, bỏ does, chia theo Minh (ngôi thứ ba số ít) → lives.
- 6Điền từ
I wonder why she (not come) to class yesterday.
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: didn't come / did not come
Phủ định quá khứ vẫn giữ didn't (đây là phủ định, không phải trợ động từ đảo để hỏi): why she didn't come.
- 7Điền từ
I can't decide to study abroad or stay in Vietnam. (có … hay không)
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: whether
Trước to V và có lựa chọn or → chỉ dùng whether.
- 8Sắp xếp câu
Bấm các mảnh theo đúng thứ tự để tạo câu; bấm lại một mảnh trong câu để bỏ.
Câu của bạn sẽ hiện ở đâyXem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: Do you know where the bus station is?
where + chủ ngữ + is (trật tự câu kể); câu lớn là câu hỏi nên có dấu hỏi.
- 9Sắp xếp câu
Bấm các mảnh theo đúng thứ tự để tạo câu; bấm lại một mảnh trong câu để bỏ.
Câu của bạn sẽ hiện ở đâyXem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: I don't know what to say.
Rút gọn: từ để hỏi + to V → what to say.
- 10Sửa lỗi
Chọn phần sai rồi gõ cách sửa đúng.
Xem đáp ánẨn đáp án
Đáp án: Phần sai: does this course cost? → this course costs? / this course costs
Bỏ does và chia động từ theo chủ ngữ: how much this course costs.
Kiểm tra bài học
Liên quan
Cùng chủ điểm ở chặng khác
Từ vựng chủ đề gợi ý
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi lồng có cần dấu chấm hỏi không?
Tuỳ câu lớn. Câu lớn là câu hỏi (Do you know…? Could you tell me…?) thì có dấu hỏi; câu lớn là câu kể (I wonder…, I don't know…) thì dùng dấu chấm.
If và whether có thay nhau được không?
Sau ask, know, wonder, not sure thì thay được. Nhưng khi làm chủ ngữ, sau giới từ, trước to V hoặc có or not ngay sau thì chỉ dùng whether.
Vì sao mệnh đề “How people live” làm chủ ngữ lại đi với động từ số ít?
Cả mệnh đề được xem là một ý, một sự việc, nên tính là số ít: How people live affects their health.